Kısa cevap: Karakoldan veya savcılıktan ifadeye çağrıldıysanız önce sizi neden çağırdıklarını öğrenin, çağrıya uyun ve ifadeden önce bir avukata danışın. İfade sırasında susma hakkınız, avukat isteme hakkınız ve lehinize olan delilleri sunma hakkınız vardır. Verdiğiniz ifade dosyanın en önemli belgelerinden biri olur ve sonraki aşamalarda aleyhinize de kullanılabilir.
İfadeye çağrılmak ne anlama gelir?
İfadeye çağrılmanız, hakkınızda bir suç şüphesiyle soruşturma yürütüldüğü veya bir olayla ilgili bilginize başvurulduğu anlamına gelir. Şüpheli olarak mı, tanık olarak mı çağrıldığınız çok önemlidir. Şüpheli ile tanığın hakları ve yükümlülükleri farklıdır. Bu nedenle çağrıyı yapan kolluk görevlisine veya savcılık kalemine hangi sıfatla çağrıldığınızı ve dosya numarasını sorun.
Çağrı yazılı bir çağrı kâğıdı, e-Devlet/UYAP bildirimi veya telefonla yapılabilir. Telefonla yapılan çağrılarda dolandırıcılık riskine karşı dikkatli olun: Gerçek kolluk ve savcılık görevlileri telefonda para, banka bilgisi veya şifre istemez.
Çağrıya gitmezsem ne olur?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 145. maddesine göre Cumhuriyet savcılığı tarafından çağrılan şüpheli, çağrı kâğıdında belirtilmişse gelmediği takdirde zorla getirilebilir. Bu nedenle çağrıyı yok saymak yerine avukatınız aracılığıyla uygun bir gün ve saat belirlemek daha doğru bir yoldur.
İfade sırasında haklarınız
İfade alma usulü CMK 147. maddede düzenlenmiştir. İfadeye başlamadan önce size şu bilgiler verilmelidir:
- Hakkınızdaki suçlamanın (isnat edilen suçun) ne olduğu
- Müdafi (avukat) seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkınız; avukat tutacak durumda değilseniz ve isterseniz baro tarafından avukat görevlendirilebileceği
- Gözaltındaysanız yakınlarınıza haber verilmesini isteme hakkınız
- Suçlamaya karşı açıklamada bulunmama, yani susma hakkınız
- Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteme hakkınız
- Aleyhinize olan şüphe sebeplerini ortadan kaldırma ve lehinize olan hususları ileri sürme imkânı
Susma hakkını kullanmanız aleyhinize yorumlanamaz. Ancak her dosyada susmak en doğru strateji olmayabilir. Hangi soruya nasıl cevap verileceğine, dosyanın içeriği öğrenildikten sonra avukatınızla birlikte karar vermeniz önerilir.
Yasak ifade alma yöntemleri
CMK 148. maddeye göre ifade, özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit, bedensel müdahale ve kanuna aykırı yarar vaadi gibi yöntemler yasaktır. Bu yöntemlerle alınan ifade, kişi rıza gösterse bile delil olarak kullanılamaz.
Aynı maddeye göre müdafi hazır bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu kural, kollukta avukatla ifade vermenin önemini gösterir.
Avukat zorunlu mu?
Kural olarak ifadeye avukatla gitmek zorunlu değildir; bu bir haktır. Ancak bazı durumlarda kanun avukat görevlendirilmesini zorunlu kılar. CMK 150. maddeye göre şüpheli 18 yaşından küçükse, kendisini savunamayacak derecede malulse veya sağır ya da dilsizse, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır.
İfadeye gitmeden önce yapmanız gerekenler
- Hangi sıfatla (şüpheli/tanık) ve hangi dosya için çağrıldığınızı öğrenin.
- Olayla ilgili belgeleri, mesajları, fatura ve dekontları bir araya getirin.
- Olayın tarihini ve sırasını kendiniz için yazılı olarak not alın.
- Bir avukatla görüşün; avukatınız dosyada kısıtlama kararı yoksa dosyayı inceleyebilir.
- İfade tutanağını imzalamadan önce dikkatle okuyun. Söylemediğiniz bir ifade varsa düzeltilmesini isteyin.
Tanık olarak çağrıldıysanız
Tanık olarak çağrılan kişi, kural olarak gelmek ve doğruyu söylemekle yükümlüdür. Bununla birlikte kanun, şüpheliye yakınlığı olan kişilere tanıklıktan çekinme hakkı tanır. Ayrıca tanık, kendisini veya yakınlarını ceza soruşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeyebilir.
Sık sorulan sorular
İfade vermeden önce dosyayı görebilir miyim?
Avukatınız soruşturma dosyasını inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir. Ancak soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse dosyaya kısıtlama kararı verilebilir. Bu durumda bile bazı belgeler (örneğin şüphelinin kendi ifade tutanağı) incelemeye açıktır.
Kollukta mı savcılıkta mı ifade vermek daha iyidir?
Bu tercih dosyanın niteliğine göre değişir. Genel olarak savcılık ifadesi daha resmî bir ortamda alınır. Kollukta da avukatla ifade verilebilir. Doğru tercih için avukatınıza danışın.
Şişli ve Mecidiyeköy’de ifade süreçleri
Büromuz Şişli Mecidiyeköy’de bulunur. İfade alma, gözaltı ve tutuklama aşamalarında İstanbul’daki kolluk birimlerinde ve savcılıklarda müdafilik hizmeti veririz. Ayrıntılı bilgi için Şişli Ceza Avukatı – Ceza Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır; somut durumunuz için bir avukata danışın.